Kỹ năng mềm 2026

Có hàng tá soft skills trong ngành IT mà bạn chỉ cần gõ Google là ra ngay. Link1, link2, link3, link4, link5. Đọc xong thấy hay thì bookmark lại, tự nhủ “để rảnh học”. Mà thực tế là cũng quên luôn. Nghe tôi nói thẳng: tập trung những thứ căn bản trước. Ít thôi nhưng thành thục.

Dưới đây là top 6 kỹ năng tôi cho là quan trọng trong 2026, theo mức độ từ dễ đến khó.

Reading. Thời đại AI, output phun trào như magma núi lửa. Không có phương pháp đọc thì chỉ có hai lựa chọn: bỏ qua hết, hoặc đọc đến kiệt sức mà vẫn không biết mình vừa đọc gì. Đa số chọn bỏ qua, vì “dài quá”. Còn chuyện tweak prompt để AI trả lời đúng trọng tâm á? Khó lắm, nếu chính bạn còn không biết mình cần cái gì. Skim, scan, đọc theo mục đích, đọc ngược từ kết luận. Rà-đào-rút. Nghe đơn giản, nhưng không biết mấy cái này để tìm điều cốt lõi, thì AI càng mạnh, bạn càng đuối.

Writing. Đây không phải kỹ năng phụ. Nhưng thường bị anh em dev bỏ qua. Trước khi viết, hãy tự hỏi ba câu: người đọc là ai và họ cần biết điều gì? Ý chính của đoạn này là gì, nói trong một câu thì là câu nào? Sau khi đọc xong, họ cần làm hoặc quyết định điều gì? Nếu bạn không trả lời được ba câu đó, đừng vội viết. Bạn hiểu trong đầu, nhưng viết ra không ai hiểu, thì coi như bạn không hiểu. Đó là lúc bạn nên đọc The Elements of Style của Trunk, không phải để làm văn, mà để học cách viết sao cho người khác đọc nhanh, hiểu đúng, và không phải hỏi lại. Viết dở là một dạng gây nhiễu trong tổ chức, chỉ là ít ai gọi tên nó.

Asking. Bạn mới vào dự án hay nhận một đầu việc mới, câu hỏi của bạn nói lên tất cả. Bạn không hỏi gì nghĩa là bạn không thực sự quan tâm. Đừng ngụy biện. Câu hỏi sâu giúp team lộ vấn đề. Câu hỏi đúng giúp team tránh sai sót. Chúng đều tạo giá trị. Biết tránh XY problem, biết tách câu hỏi khác chủ đề, biết dùng AI để mài câu hỏi cho sắc hơn. Hỏi chưa hay còn sửa được. Im lặng thì không.

Considering. Tự cân nhắc trước khi nói hay viết là kỹ năng bị đánh giá thấp nhất. Trước khi đề xuất giải pháp, bạn đã so các phương án chưa? Đã nghĩ đến rủi ro, chất lượng, chi phí, tốc độ, khả năng vận hành và bảo trì chưa? Hay mới thấy một hướng quen là lao vào? Đừng đưa thông tin hời hợt khi bạn chưa từng tự xem lại. Hãy đưa ra các lựa chọn, tự đánh giá chúng, đưa khuyến cáo và vì sao. Output của bạn là bản nén của những sự cân nhắc. Càng giá trị nếu càng được đong đếm kỹ càng.

Reporting. Khi bạn đã viết ổn và biết tự cân nhắc, lúc đó mới nói đến reporting. Reporting không phải là báo cho xong. Nó là chọn đúng thời điểm. Biết khi nào cần báo sớm để giảm rủi ro. Biết khi nào cần zoom-out, zoom-in để báo cáo đúng và đủ. Report tốt giúp người khác quyết định nhanh hơn, không phải hỏi thêm.

Aligning. Công ty cần đẩy AI để tăng hiệu suất, bạn đi mày mò social media distraction. Công ty lo bảo mật, bạn tìm hiểu chủ đề abc xyz khác. Thế là misalign. Nhưng còn một tầng nữa: career path của bạn đang đi đâu? Bạn muốn lên senior, manager, hay chỉ muốn làm cho xong việc mỗi ngày? Nếu việc bạn đang đầu tư thời gian không phục vụ mục tiêu của công ty, và cũng chẳng phục vụ con đường nghề nghiệp của chính bạn, thì đó là lãng phí kép. Đừng mong manager lúc nào cũng chỉ bạn nên làm gì. Dù đó là việc của họ, nhưng nếu bạn luôn cần được kéo lại, thì bạn đang bị động. Hãy tỉnh táo. Biết lúc nào thì cần gì để đi đúng hướng.

Còn rất nhiều kỹ năng khác: nghe-để-hiểu, nói-để-rõ, làm-để-xong…
Nhưng trước hết, làm cho chắc mấy kỹ năng này đã.