Tản mạn: Tết xưa và nay

Tết cổ truyền là ngày lễ lớn nhất trong năm của tất cả người con Việt Nam. Trong cuộc sống hiện đại bận rộn và hối hả, Tết là dịp để chúng ta chậm lại, nghỉ ngơi và dành thời gian cho gia đình. Cùng với những thay đổi trong đời sống và các giá trị văn hóa, Tết cũng dần mang những màu sắc khác xưa. Dưới đây là những điểm khác biệt giữa Tết ngày nay và Tết trong quá khứ mà mình đã quan sát và trải nghiệm.

※ Bài viết hoàn toàn dựa trên kinh nghiệm cá nhân, không nhằm cổ súy hay khẳng định Tết thời nào tốt hơn.

1. Ăn Tết

Cỗ Tết thường xoay quanh ba bữa ăn quan trọng nhất: tất niên, tân niên và cúng hóa vàng. Trong các bữa cỗ này, những món cổ truyền không thể thiếu bao gồm nem, gà luộc, bánh chưng, giò lụa, canh măng, canh bóng và xôi gấc, những món ăn giàu dinh dưỡng mà chúng ta vẫn thường gọi vui là “xôi thịt”. Mâm cỗ ngày nay phong phú hơn, có thêm các món mua sẵn, các món sáng tạo hoặc thêm nhiều món giải ngấy như nộm hay salad để giảm cảm giác chán ăn ngày tết.

Một điều thú vị mà mình quan sát được đó là kích cỡ bánh chưng ngày nay cũng nhỏ đi khá nhiều. Khi điều kiện ăn uống đã đầy đủ quanh năm, nhiều gia đình có xu hướng chuẩn bị khẩu phần vừa phải để tránh dư thừa và hạn chế tăng cân sau Tết. Ngoài ra, trước đây mâm cỗ Tết thường rất nhiều món, 8 bát 8 đĩa hay 6 bát 6 đĩa, nhưng gia đình mình thì đã giản lược mâm cỗ đi còn ít món hơn, tránh thừa đồ ăn gây lãng phí.

       2. Sắm Tết

Ngày trước, thói quen sắm Tết của nhiều gia đình là ra chợ truyền thống để chọn mua bánh mứt, đồ trang trí hay quần áo mới. Không khí chợ những ngày cận Tết thường rất nhộn nhịp, người mua kẻ bán tấp nập từ sáng sớm.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các sàn thương mại điện tử như Shopee hay Lazada, việc mua sắm online trở nên phổ biến hơn, đặc biệt ở các thành phố lớn. Vào thời điểm cận Tết, tình trạng quá tải đơn hàng và chậm giao hàng thường xuyên xảy ra do nhu cầu tăng cao. Bên cạnh đó, một số tiểu thương ở chợ truyền thống cũng thận trọng hơn trong việc nhập hàng, vì người tiêu dùng có thêm lựa chọn đặt trước hoặc mua trực tuyến.

      3. Mặc Tết

Trong ký ức tuổi thơ của mình, mình rất ít khi thấy mọi người mặc áo dài vào dịp Tết. Có lẽ một phần vì trước đây áo dài thường được may đo, sử dụng các chất liệu như lụa hoặc gấm với giá thành đắt đỏ, nên không phải gia đình nào cũng dễ dàng sắm sửa. Với nhiều người, đó vẫn là trang phục dành cho dịp thật sự trang trọng hơn là mặc thường xuyên trong những ngày đầu năm.

Ngày nay, áo dài được sản xuất hàng loạt với nhiều chất liệu khác nhau nên giá thành rẻ đi rất nhiều. Bên cạnh đó, sự phổ biến của mạng xã hội và nhu cầu chụp ảnh lưu giữ kỷ niệm khiến việc mặc áo dài dịp Tết trở nên phổ biến hơn, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Hình ảnh các bà các chị trang điểm chỉn chu, mỗi ngày Tết lại thay một bộ áo dài không còn là hiếm gặp nữa. Cùng với sự hiện diện của áo dài nữ, áo dài cho nam cũng trở nên phổ biến hơn trên các bộ ảnh, trên đường phố ngày Tết. Thú vị hơn, những năm gần đây, mình thậm chí còn bắt gặp cả  thú cưng xúng xính mặc áo dài đi du xuân.

     4. Chơi Tết

Trước đây, ngày nghỉ Tết ngắn hơn và thường chủ yếu xoay quanh việc chuẩn bị đón Tết và đi thăm hỏi gia đình, bạn bè. Việc di chuyển mất nhiều thời gian, phương thức liên lạc còn hạn chế nên với một số gia đình, Tết gần như là dịp hiếm hoi trong năm để thực sự gặp gỡ và kết nối với người thân bạn bè ở xa. Những năm gần đây, thời gian nghỉ Tết ở nhiều cơ quan, doanh nghiệp thường kéo dài hơn. Công việc chuẩn bị cũng phần nào nhẹ nhàng hơn nhờ các dịch vụ hỗ trợ sẵn có. Giao thông thuận tiện, phương tiện liên lạc hiện đại khiến việc gặp gỡ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào dịp Tết như trước. Vì vậy, cách “chơi Tết” cũng dần thay đổi.

Nhiều gia đình thay vì chỉ tập trung thăm chúc họ hàng thì lựa chọn đi du lịch, nghỉ dưỡng trong kỳ nghỉ dài. Việc du xuân cũng đa dạng hơn: cùng bạn bè tham quan các di tích lịch sử văn hóa, đi lễ đầu năm, hoặc đơn giản là hẹn nhau ở quán cà phê để trò chuyện. Việc chơi Tết vì thế không chỉ gói gọn trong gia đình, mà còn mở rộng ra các không gian bên ngoài nữa. Sự thay đổi này được thể hiện rõ rệt trong giờ kinh doanh của các địa điểm trên. Các di tích văn hóa lịch sử ngày nay có xu hướng mở xuyên Tết và thậm chí còn miễn vé vào cửa cho tất cả du khách. Ngoài ra, ngành dịch vụ cũng rất đáp ứng nhu cầu đi chơi Tết của mọi người. Khác với trước đây khi hàng quán thường nghỉ từ những ngày 27, 28 tháng Chạp đến hết mùng 5 Tết, các cơ sở kinh doanh dịch vụ hiện nay xuất hiện mô hình bán xuyên Tết, dù giá thành cao hơn ngày thường. Ngày Tết bây giờ không chỉ là quây quần bên gia đình, mà còn bao gồm cả việc hưởng thụ và trải nghiệm nữa.

Với mình, Tết xưa hay Tết nay đều có những nét riêng khó phai, và mình thì lúc nào cũng háo hức mong chờ đến ngày này. Cùng với sự phát triển của văn hóa và xã hội, Tết cổ truyền chắc chắn sẽ còn tiếp tục thay đổi để phù hợp với thời đại. Nhưng dù hình thức có khác đi thế nào, Tết, ngày lễ quan trọng nhất trong năm, vẫn sẽ luôn ở đó, mang lại cho chúng ta cảm giác hồi hộp và mong chờ mỗi khi xuân về.

p/s: mình đã bắt đầu countdown 50 ngày thứ hai nữa để đến Tết năm sau rồi 😀